Raport Komisji Kongresu USA ds. Chin: Tybet

10 października 2010 r. Komisja Wykonawcza ds. Chin Kongresu USA (Congressional-Executive Commision on China) opublikowała swój doroczny raport poświęcony sytuacji praw człowieka i rządów prawa w Chinach. Raportowi towarzyszy lista ponad 1450 chińskich więźniów politycznych obecnie aresztowanych lub uwięzionych w Chinach. Raport adresowany jest do członków Kongresu, przedstawicieli Administracji USA oraz szerokiej publiczności.

Poniżej publikujemy tłumaczenie wyciągu z raportu poświęconego sytuacji w Tybecie wraz z rekomendacjami. Pełną treść raportu można znaleźć na stronie Komisji.
 
TYBET

Wnioski
 
W roku sprawozdawczym 2010, według raportu Komisji, chiński rząd i Partia Komunistyczna opierały swoją strategię [głównych] „obszarów zainteresowania” na izolowaniu Dalajlamy na polu międzynarodowym w celu zmniejszenia lub zlikwidowania jego oddziaływania na tym polu. Strategia ta jest oparta na zapewnieniu przez Chińczyków, że „Tybet” jest jednym z dwóch „obszarów zainteresowania” Chin (drugim jest „Tajwan”); że Dalajlama jest separatystą; oraz że z tego powodu inne rządy nie powinny pozwalać Dalajlamie na wjazd do swoich krajów, bo narażają tym samym chińską „integralność terytorialną”. Strategia ta stosowana jest obok krajowej kampanii Partii, której celem jest izolacja Tybetańczyków w Chinach od Dalajlamy. Wyniki stosowania takich strategii rządowych mogą obejmować dalszą intensyfikację naruszeń praw człowieka na Tybetańczykach, oraz zmniejszenie się zdolności międzynarodowej społeczności do wykrywania, dokumentowania i odpowiadania na takie nadużycia.
 
Biuro Polityczne Partii (Politbiuro), składające się z 25 członków, spotkało się w styczniu, aby sformułować „nową ogólną strategię zarządzania Tybetem” opartą na pojęciu „czterech zasad”, podkreślających wysoki stopień podporządkowania, miejscowych etnicznych rządów autonomicznych ustanowionych na podstawie chińskiej Konstytucji oraz Ustawy o Regionalnej Autonomii Etnicznej. Jedna z „zasad” potwierdza wolę Partii w dalszym stosowaniu strategii kształtowania takiego Tybetu, w którym podstawowe cele są chińskie, ale w którym nadal istnieć będą pewne „tybetańskie cechy”. Określenie „nowej” strategii zarządzania Tybetem przez organ złożony z najwyższych przedstawicieli Partii centralnej i władzy rządowej oraz brak przedstawicielstwa tybetańskiego, świadczą o nieprawidłowym wprowadzaniu „etnicznej autonomii" w tybetańskich autonomicznych obszarach Chin.
 
Stały Komitet Politbiura, który przewodniczył styczniowemu Piątemu Forum Roboczemu ds. Tybetu (Piąte Forum), wykorzystał aprobatę władzy politycznej do osiągnięcia znaczących wyników w obszarach gospodarczych, społecznych i kulturalnych dla tybetańskich obszarów Chin do roku 2020. Piąte Forum rozszerzyło zakres strategii Partii wobec Tybetu poza Tybetański Region Autonomiczny (TAR), na obszary prowincji Qinghai, Gansu, Syczuan, oraz Yunnan. Zmiana w strategii sprawia, że ponad dwa razy więcej Tybetańczyków mieszka na obszarach przylegających do terenu będącego przedmiotem zainteresowania Forum oraz że prawie dwa razy większy jest obszar podlegający strategii koordynacji na szczeblu centralnym. Sekretarz Generalny Partii i Prezydent Chin Hu Jintao nakreślił cele, których głównymi założeniami są zmiany w rolniczych obszarach Tybetu, gdzie żyje większość Tybetańczyków. Zwiększony nacisk na powiązanie rozwoju rolnego ze stabilnością regionu wynika z udziału rolników i pasterzy w fali protestów (niekiedy zamieszek), które rozpoczęły się w marcu 2008.
 
Wysłannicy Dalajlamy przybyli do Chin na dziewiątą rundę formalnego dialogu z przedstawicielami Partii w styczniu 2010, na niecały tydzień po zakończeniu się Piątego Forum. 15-miesięczna przerwa pomiędzy ósmą a dziewiątą rundą dialogu była najdłuższą przerwą od roku 2002, czyli od czasu przywrócenia takich kontaktów. Chociaż żadna ze stron nie mówiła o znacznych postępach, obie powtórzyły kluczowe założenia swoich stanowiska, a Partia dodała kolejne warunki do spełnienia w kwestii Dalajlamy, to jednak uczestnicy rozmów odnieśli się pozytywnie do pewnych kwestii. Wysoki przedstawiciel Partii pochwalił „lepsze podejście” Specjalnego Wysłannika Dalajlamy, a Specjalny Wysłannik odniósł się korzystnie do decyzji Piątego Forum o rozważeniu kwestii rozwojowych dla wszystkich tybetańskich obszarów autonomicznych.
 
Dalajlama wyraził swoje coraz większe zaniepokojenie w kwestii perspektyw dla buddyzmu tybetańskiego w Chinach, mówiąc w marcu, że „klasztory funkcjonują bardziej jako muzea, co ma na celu zniszczenie buddyzmu [tybetańskiego]”. Wysoki rangą przedstawiciel TAR powiedział w marcu, że Gendun Choekyi Nyima, chłopiec, który w wieku 5 lat zniknął w roku 1995 po tym, jak Dalajlama rozpoznał w nim Panczenlamę, przebywa w TAR i „żyje w bardzo dobrych warunkach”, jako „zwykły obywatel” ze swoją rodziną oraz że wraz ze swoją rodziną „nie chcą być niepokojeni”. Karmapa, duchowy przywódca tradycji Kagyu buddyzmu tybetańskiego, w styczniu ogłosił publicznie, że porzucił swe religijne stanowisko w TAR pod koniec roku 1999 i uciekł do Indii, ponieważ obawiał się, że kiedy będzie starszy, rząd nałoży na niego „polityczne obowiązki.”
 
Rząd i Partia wprowadzały coraz większe ograniczenia na swobodę religii wobec tybetańskich buddystów poprzez coraz częstsze stosowanie strategii i środków prawnych w celu kształtowania i kontrolowania, słowami funkcjonariuszy, „normalnego porządku” dla buddyzmu tybetańskiego. Na Piątym Forum, Sekretarz Generalny partii i Prezydent Hu Jintao stosował marksistowską zasadę „szczególnej sprzeczności”, aby wzmocnić kampanię Partii przeciwko Dalajlamie, w celu likwidacji jego wpływów wśród Tybetańczyków w Chinach. Pewne środki prawne wprowadzone w roku 2010 nakładają obowiązek ogólnokrajowej ponownej rejestracji „zawodowego personelu religijnego”, co może doprowadzić do znacznych strat w tybetańskich klasztorach. Władze mogą zastosować ponowną rejestrację w celu wykorzenienia tych mnichów i mniszek, których władze podejrzewają o posiadanie poglądów politycznych „nielegalnych” z punktu widzenia władz. Poglądy takie obejmują religijne oddanie Dalajlamie oraz poparcie dla uznania przez Dalajlamę, Genduna Choekyi Nyima, jako Panczenlamy w roku 1995.
 
Strategia rozwoju gospodarczego rządu i Partii na lata 2010-2020 skupia się głównie na wzmocnieniu modelu rozwoju, w którym poszanowanie i ochrona tybetańskiej kultury mają dla Partii i rządu znaczenie podrzędne. Sekretarz Generalny Partii i Prezydent Hu Jintao wyjaśnił, że celami Piątego Forum są opracowanie głównych projektów infrastrukturalnych, zwiększenie eksploatacji zasobów naturalnych, oraz dążenie do stworzenia „nowej wsi socjalistycznej” (przymusowe osadnictwo koczowniczych pasterzy i przesiedlanie rolników). Kontrolowane przez państwo chińskie media podały informacje, z których wynika, że do końca roku 2009 ponad 1,33 miliona koczowniczych pasterzy i farmerów (a więc około połowy tybetańskiej populacji TAR) zostanie osadzona w nowych mieszkaniach. Do roku 2020 funkcjonariusze planują zwiększenie udziału przemysłu górniczego w produkcie krajowym brutto TAR z obecnych 3 procent do 30-50 procent. Raporty składane w tym roku sprawozdawczym ujawniły niewielki postęp w budowie kolei tybetańskiej.
 
Instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo i sądownictwo stosowały prawa dotyczące „separatyzmu” i „ujawniania tajemnic państwowych”, naruszając swobody wypowiedzi, wyznania, stowarzyszania i zgromadzeń, chronione chińską konstytucją. Stosowały prawo dotyczące „separatyzmu” w celu karania tych Tybetańczyków, którzy krytykują lub pokojowo protestują przeciwko polityce rządu. Inne z praw dotyczy „ujawniania tajemnic państwowych” i jest stosowane w celu karania Tybetańczyków, którzy próbują dzielić się z innymi Tybetańczykami informacjami na temat przypadków represji i stosowania kar. W tym okresie sprawozdawczym, według stanu na wrzesień 2010, pojawiało się mniej raportów o tybetańskich protestach politycznych i aresztowaniach. Ten pozorny spadek może sugerować, że Tybetańczycy na ogół nie ryzykują protestami politycznymi w obliczu wprowadzanych sankcji uzasadnianych względami bezpieczeństwa. Sądy skazywały Tybetańczyków na więzienie za stosowanie kulturalnych lub rozrywkowych środków przekazu do przedstawiania swoich poglądów.
 
Zalecenia
 
Zachęca się członków Kongresu USA oraz urzędników Administracji do:
 
  • Namawiania chińskiego rządu do prowadzenia merytorycznego dialogu z Dalajlamą lub jego przedstawicielami w sprawie ochrony tybetańskiej kultury, języka, religii i dziedzictwa w Tybetańskim Regionie Autonomicznym (TAR) oraz tybetańskich prefekturach autonomicznych i okręgach w prowincjach Qinghai, Gansu, Syczuan, i Yunnan – a więc obszarach geograficznych, które obie strony określają jako przedmiot swoich tybetańskich strategii. Decyzja rządu chińskiego o rozpoczęciu takiego dialogu doprowadziłaby do powstania trwałych i obustronnych korzyści dla Chińczyków i Tybetańczyków, a także polepszyłaby stan lokalnego i regionalnego bezpieczeństwa w nadchodzących dziesięcioleciach.
 
  • Przekazania chińskiemu rządowi wiadomości o istocie powstrzymywania się od stosowania środków prawnych naruszających prawa buddystów tybetańskich do swobody wyznania. Środki takie obejmują: agresywne kampanie „edukacji patriotycznej”, których celem jest zmuszenie Tybetańczyków do poparcia antagonizmu państwowego wobec Dalajlamy; zabranianie buddystom tybetańskim wyznaczania i szkolenia nauczycieli religijnych w sposób zgodny z tybetańską tradycją; oraz przyjmowanie ustaw oraz wydawanie rozporządzeń w celu ukształtowania buddyzmu tybetańskiego na kształt odpowiadający państwu.
 
  • Wystąpienia do rządu chińskiego o zbadanie oświadczenia z marca 2010 autorstwa premiera rządu TAR o tym, że Gendun Choekyi Nyima, Panczenlama uznany przez Dalajlamę w roku 1995, mieszka w TAR, jako „zwykły obywatel” wraz ze swoją rodziną. Namawiania rządu do zaproszenia przedstawiciela jednej z międzynarodowej organizacji do spotkania z Gendunem Choekyi Nyima, aby mógł on wyrazić swoje życzenia dotyczące prywatności, sfotografować międzynarodowego przedstawiciela razem z Gendunem Choekyi Nyima oraz opublikować oświadczenie Genduna Choekyi Nyima wraz z fotografią. 
 
  • Zachęcania chińskiego rządu do zmaksymalizowania korzyści dla Tybetańczyków płynących z Piątego Forum Prac nad Tybetem poprzez pełne uwzględnienie poglądów i preferencji Tybetańczyków przy planowaniu projektów rozwoju infrastruktury i zasobów naturalnych w tybetańskich obszarach Chin. 
 
  • Zachęcenia chińskiego rządu do zaangażowania właściwych ekspertów do oszacowania wpływu projektów rozwoju infrastruktury i zasobów naturalnych oraz do doradzania rządowi w kwestiach wprowadzania, postępów i wpływu takich projektów.
 
  • Zwiększenia wsparcia dla amerykańskich organizacji pozarządowych, które opracowują programy pomocowe dla Tybetańczyków, których celem jest zwiększenie ich możliwości pokojowej ochrony i rozwoju swojej kultury, języka i dziedzictwa, które pomogłyby w poprawie warunków edukacji, służby zdrowia i ochrony środowiska dla rodowitych Tybetańczyków mieszkających w tybetańskich obszarach Chin oraz które powodują powstawanie trwałych korzyści bez zachęcania do napływu nie-Tybetańczyków na te obszary.
 
  • Dalszego informowania rządu chińskiego o istocie poszanowania odniesień do swobód wypowiedzi, wyznania, stowarzyszania się i zgromadzeń w Konstytucji Chin oraz powstrzymywania się od używania aparatu bezpieczeństwa i wymiaru sprawiedliwości do naruszaniu prawa Tybetańczyków do korzystania z tych swobód.
 
  • Dalszego informowania chińskiego rządu o istocie rozróżniania pomiędzy pokojowymi tybetańskimi protestantami a uczestnikami rozruchów oraz do poproszenia chińskiego rządu o udostępnienie wszelkich szczegółów dotyczących Tybetańczyków aresztowanych, oskarżonych oraz skazanych za przestępstwa związane z protestami.
 
  • Dalszego podnoszenia, na spotkaniach i w korespondencji z chińskimi przedstawicielami, kwestii Tybetańczyków, którzy są więzieni za pokojowe korzystanie z praw człowieka. Typowymi przykładami są np.: były mnich tybetański Jigme Gyatso (odsiadujący obecnie przedłużony wyrok 18 lat więzienia za drukowanie ulotek, dystrybucję plakatów oraz wykrzykiwanie w więzieniu sloganów na rzecz Dalajlamy); mnich Choeying Khedrub (skazany na dożywocie za drukowanie ulotek); Bangri Chogtrul (uznawany przez Tybetańczyków za reinkarnację nauczyciela; odsiadujący wyrok 18 lat zmieniony na dożywocie za „podżeganie do separatyzmu”); oraz nomada Ronggye Adrag (skazany na 8 lat więzienia za wykrzykiwanie haseł politycznych na publicznym festiwalu).
 
Tłum. B.K.
 

ratujTybet.org on Facebook
Jigme Gyatso
Biznesmen, aresztowany w marcu 2004 roku za rozlepianie plakatow w Lhasie. Skazany na 18 lat więzienia.
Phurbu Tsering Rinpocze
Nauczyciel buddyjski z Okręgu Kardze (Syczuan), skazany 24. grudnia 2009 r. przez sąd w Dartsedo (chiń. Kanding, prow. Syczuan) na  8 lat więzienia.


Dhondup Wangchen
Twórca filmu „Leaving Fear Behind”, aresztowany 26 marca 2008 w Xiningu (prow. Qinghai). Skazany na 6 lat pozbawienia wolności.
Wspierają nas:
Fundacja Inna PrzestrzeńInternational Tibet NetworkInstytut Lecha WałęsyCoffeShop3fala.art.plCentrum Edukacji ObywatelskiejT-shirt.pljb-art.eu