Więcej o Tybecie
"Bod" - "Tybet" w kaligrafi Jego Świątobliwości Dalajlamy
Określenie Tybet (tyb. Bod, chin. Xizang, czyt. Po, Sizang) nie posiada jednoznacznego odniesienia do miejsca na mapie. Historycznie Tybet składał się z trzech prowincji (tyb. Czolka sum): U-Tsang (Tybet Centralny, Zachodni i Południowy), Amdo (Tybet Północno-Wschodni, zwany także Domed) i Kham (Tybet Wschodni, zwany także Dotod).
Płaskowyż Tybetański – obszar niezwykle zróżnicowany geograficznie, na którym jednak warunki przyrodnicze w połączeniu z wierzeniami religijnymi wytworzyły niezwykłą kulturę. Tak zdefiniowany obszar o powierzchni ok. 2,5 miliona km2 obejmuje większość Wyżyny Tybetańskiej.
Pomimo wielu historycznych i ideologicznych sporów, wielu autorów zgadza się z faktem, że w latach 1911–1950 Tybet był de facto niepodległym państwem, posiadając własny system administracyjny, monetę, system pocztowy, wojsko, w ograniczonym zakresie prowadził samodzielnie politykę zagraniczną.
fpt. M. Gajek
Sięgająca ponad 1300 lat wstecz historia państwa tybetańskiego jest bez wątpienia jedną z najstarszych w pełni udokumentowanych historii w Azji Centralnej. Tybetańczycy, mimo licznych kontaktów zarówno - pokojowych, jak i militarnych z narodami i kulturami tego regionu świata, wykształcili jedyną w swoim rodzaju tożsamość kulturową, gwarantującą im odrębne miejsce w podręcznikach historii. Wyjątkowy charakter Tybetu wypływa, w oczach samych Tybetańczykow, ze szczególnego związku historii ich państwa z buddyzmem. Według legend tybetańskich buddyzm rozkwitł po raz pierwszy na Wyżynie Tybetańskiej dzięki pierwszemu królowi zjednoczonego królestwa, Songcenowi Gampo.
TYBET: ZARYS KULTURYTybetańczycy twierdzą, że Tybet jest odrębnym narodem posiadającym własną kulturę, jednak Chińczycy dowodzą, że jest on jedną z mniejszości narodowych w obrębie narodu chińskiego – lokalną odmianą wspólnej wszystkim tym narodom kultury chińskiej.
Każdy, kto zna język tybetański oraz miał okazję osobiście poznać Tybetańczyków wie jak bardzo kultura tybetańska jest odmienna od innych kultur. Lecz by dowieść tego faktu, należy cofnąć się do kilku zasad podstawowych.
RELIGIE TYBETUKrajobraz życia religijnego Tybetańczyków ukształtowały trzy tradycje religijne: kulty tradycyjne, bon oraz buddyzm. Choć tylko pierwsza z wymienionych była rdzennie tybetańska, dwie pozostałe odcisnęły swoje piętno na całej kulturze tybetańskiej przejmując jednocześnie wybrane idee oraz ryty z wierzeń pierwotnych. Połączenie kultu tradycyjnego ze złożonymi systemami religijnymi zdecydowało o szczególnym charakterze całej przestrzeni religijnej na Wyżynie Tybetańskiej.
JĘZYK TYBEAŃSKIUdokumentowana w piśmie historia języka tybetańskiego sięga drugiej połowy VIII wieku. Specyficzne warunki geograficzne panujące na Wyżynie Tybetańskiej, skomplikowana historia polityczna oraz długa historia piśmiennictwa ukształtowały w znacznej mierze obecny obraz języka tybetańskiego, którego jedną z najistotniejszych cech jest znaczne zróżnicowanie dialektalne.
