TYBET
prawa człowieka, sytuacja polityczna, rekomendacje
W 1949 i 1950 roku Chiny dokonały inwazji na Tybet, wówczas niepodległe państwo o powierzchni bliskiej Europie Zachodniej. Od tego czasu naród Tybetański został zepchnięty na margines społeczny w swojej własnej ojczyźnie. Drastycznie stłumiono unikalną kulturę tybetańską, a setki tysięcy obywateli padły ofiarą działań okupacyjnych, tortur i egzekucji, zmarły z głodu lub śmiercią samobójczą. Bogactwa naturalne regionu tybetańskiego zostały wywiezione do Chin. Tybetańczykom odmawia się podstawowych praw człowieka; samo wypowiedzenie słów „wolny Tybet” albo wywieszenie tybetańskiej flagi narodowej grozi aresztowaniem, torturami i karą więzienia. Coraz dalej sięgają ograniczenia wolności religijnej. Mnisi i mniszki za odmowę potępienia Dalajlamy, ich duchowego i świeckiego przywódcy, są bici, aresztowani i poddawani karze więzienia.
17 PUNKTÓW NIEPOROZUMIENIARaport ten wymienia 17 punktów spornych pomiędzy tym, co twierdzą Chiny a informacjami, jakie zgromadzili członkowie International Tibet Network, międzynarodowej koalicji zrzeszającej 180 organizacji podejmujących działania na rzecz przywrócenia praw Tybetańczykom. Raport został przygotowany z myślą przedstawienia najważniejszych kontrargumentów wobec chińskiej propagandy na temat Tybetu.
Minęło sześćdziesiąt lat, odkąd chińska armia wkroczyła na terytorium Tybetu. W maju tego roku Chiny świętowały „pokojowe wyzwolenie Tybetu”, ponownie przekłamując tym samym fakty historyczne. Dla Tybetańczyków bowiem, te 60 lat to trwająca nieprzerwanie okupacja wojskowa. Została ona „usankcjonowana” 23 maja 1951 roku w Pekinie przymusowym podpisaniem przez przedstawiciela tybetańskiego rządu 17-punktowego „porozumienia”.
PRAWA CZŁOWIEKAW roku 2010 rząd ChRL nie złagodził prowadzonej polityki. Na dzień 30 grudnia 2010 roku w Chinach było 831 więźniów politycznych, o których wiemy, a spośród których 360 zostało skazanych przez sądy prawomocnymi wyrokami. 12 Tybetańczyków odsiaduje wyroki dożywotniego pozbawienia wolności. Wiemy o 188 Tybetańczykach aresztowanych i przetrzymywanych w minionym roku, spośród których 71 zostało już skazanych przez sądy.
NAJGORSZE MIEJSCA NA ŚWIECIE: TYBETFreedom House, niezależna organizacja wspierająca wyrażanie wolności na świecie, opublikowała na początku czerwca coroczny raport „Najgorsi z najgorszych 2011: Najbardziej represyjne społeczeństwa”. Dziewięć państw i terytoriów zostało uznane za najgorsze, jeśli chodzi i przestrzeganie praw człowieka, otrzymując najniższą z możliwych ocenę: Birma, Gwinea Równikowa, Erytrea, Libia, Korea Północna, Somalia, Sudan, Tybet, Turkmenistan i Uzbekistan.
JĘZYK TYBETAŃSKI„Język jest duszą narodu. Gdy język ginie, naród umiera.” Z blogu Tybetańskiego, Grudzień 2010.
Tybetański jest nie tylko najstarszym językiem Azji, ale jest fundamentem tybetańskiej tożsamości. Tymczasem polityka władz chińskich zagraża przetrwaniu tego języka. Ta polityka jest częścią chińskiej strategii utwierdzającej chińską okupację Tybetu. W Tybecie chiński staje się głównym językiem w szkołach i dominuje w życiu codziennym.
Gyalcen Norbu, "chiński" Panczenlama nieuznawany przez Tybetańczyków, w lutym 2010 roku mianowany Wiceprzewodniczącym Chińskiego Stowarzyszenia Buddyjskiego.
Nie jest tajemnicą fakt, iż rząd chiński postrzega działania propagandowe, jako kluczowe narzędzie w zwalczaniu ruchów na rzecz praw Tybetańczyków i ich niepodległości. Szczęśliwie dla samych Tybetańczyków, pekińscy głosiciele orwellowskich idei nazywający Dalajlamę „wężem” lub „wilkiem w mnisich szatach” ostatnio spotykają się z ośmieszeniem, dlatego strategia Pekinu dotyczy teraz umiejętnego spożytkowania roli chińskich i zachodnich uczonych, również roli wybranych rzeczników Tybetu.
Lhundrup Tso, zginęła w wieku 16 lat od strzału w głowę podczas pacyfikacji protestu w Amdo Ngawa 16 marca 2008 r.
Raport opracowany przez
Tibet Justice Center poświęcony jest podejściu chińskiego rządu do kwestii praw dziecka. Analizuje trzy główne obszary: zatrzymań, tortur i złego traktowania przez przedstawicieli państwa, edukacji oraz opieki zdrowotnej i odżywiania. „Mamy nadzieję przedstawić pełniejszy obraz współczesnego życia tybetańskich dzieci, który pozwoli lepiej zrozumieć ich obecne położenie i perspektywy na przyszłość, dzięki czemu będzie można skuteczniej działać dla ich dobra.” – napisali we wstępie autorzy raportu.
"Wolność języka" - zdjęcie z protestu uczniów w Rebkong, październik 2010
Tybet już od ponad pół wieku zmuszony jest podporządkowywać się chińskiemu systemowi edukacji, który dąży do asymilacji wszystkich 55 mniejszości etnicznych, zamieszkujących terytorium Chin. Stąd dla władzy centralnej edukacja Tybetańczyków nie polega na promowaniu języka oraz kultury tej społeczności. Nauczanie jest jedynie instrumentem do pozyskiwania lojalnych obywateli. Tym sposobem, od chwili rozpoczęcia chińskiego panowania na terenach Tybetu, postęp w polityce edukacyjnej pozostaje znikomy.
Pokojowy protest mnichów w Golok z zakazaną w Tybecie flagą narodową. Uznaje się, że w wyniku pacyfikacji protestów zginęło ponad 200 Tybetańczyków Fot. TCHRD
W 2008 r. byliśmy świadkami największych demonstracji, do jakich doszło w Tybecie od czasu zakończonego niepowodzeniem Powstania Narodowego w 1959 r. Protesty zapoczątkowane 10 marca w Lhasie przez mnichów z klasztorów Drepung i Sera, zostały bezlitośnie stłumione przez chińskie służby bezpieczeństwa. Film jest przeglądem wydarzeń, które miały miejsce w Tybecie wiosną 2008 r. Zrealizowano go na podstawie danych, które uzyskało Tybetańskie Centrum Praw Człowieka i Demokracji.
REKOMENDACJE DLA POLITYKÓWBudowanie społecznego i politycznego poparcia dla pokojowego rozwiązania problemu Tybetu jest jednym z głównych celów Programu Tybetańskiego Fundacji Inna Przestrzeń. Proponujemy działania i rozwiązania instytucjom rządowym, parlamentarzystom, organizacjom pozarządowym i innym osobom zainteresowanym kwestią przestrzegania praw człowieka i pokojowym rozwiązaniem konfliktu w Tybecie.
RADY DLA TURYSTÓW„Zrozumieć Tybet. Polityczny przewodnik dla osób udających się do Tybetu”
My po kilkunastu dniach wyjedziemy z Tybetu do domu, Tybetańczycy pozostaną i będą musieli stawiać czoła rzeczywistości naznaczonej chińską kontrolą niemalże każdego aspektu ich codziennego życia. Zachęcamy do uważnej lektury „przewodnika”, który zawiera właśnie praktyczne rady, jak zachować bezpieczeństwo własne i innych oraz jak dostrzec to, co władze Chin tak bardzo chciałyby przed nami ukryć.
Zrozumieć Tybet. Polityczny przewodnik dla osób udających się do Tybetu [PDF]
(dostępne wyłącznie wydanie internetowe)
KSIĄŻKI I FILMYPolecane książki i filmy o Tybecie. Na zdjęciu obok
publikacja "Głos Tybetu. Za Wielkim Murem Cenzury" wyd. Fundacja Inna Przestrzeń.
Zobacz też nasze wydawnictwa nt. Chin i Tybetu w dziale
publikacje.
Zachęcamy także do zapoznania się z bibliografią dot. Chin i Tybetu na
stronach Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.
